De levensvisie van de Kelten

Merlijn,  Morgana la Faye, Koning Arthur en de ridders van de Ronde Tafel: wie heeft er niet van hen gehoord? Het zijn figuren die bij de meesten van ons avontuurlijke en magische associaties oproepen. Hun verhalen gaan over het overwinnen van je persoonlijke grenzen, over de ontembare kracht van je moed en over de innerlijke verscheurdheid en pijn in deze uitdagende strijd. Ze geven handreikingen over het aanschouwen van je angsten, je verdriet,  je vreugde en je hoop. Maar waardoor komt het, dat de verhalen over deze mythische figuren zoveel losmaakt bij zoveel mensen? Waarom worden Kelten immer nog met zoveel positieve zaken geassocieerd? In deze nieuwe reeks neem ik je in vier afleveringen mee naar de magische levensvisie van de Kelten. Een visie de je weer in balans brengt met de cyclische stromingen van je natuur.

Want ergens, diep in onze harten, voelen we allemaal wel, dat er ergens iets wezenlijks mis is in onze moderne maatschappij. We realiseren ons dat een grootse verandering noodzakelijk is om ook onze toekomstdromen te kunnen blijven leven. Maar wat? Want ondanks onze westerse gelijkheid tussen man en vrouw, onze trots op onze vrijheid van meningsuiting en de het hoge democratische peil van onze beschaving blijft iets knagen. Er ontbreekt iets essentieels. En weer horen we die innerlijke vraag:  maar wat? Ik denk, dat we deze  schijnbaar verloren essentie terug kunnen vinden in de traditie van een oud natuurvolk uit het Europa van zo’n 6.000 jaar geleden: de Kelten. Het woord Keltia betekent moedig in de Ierse taal en dat zou wel eens een belangrijke sleutel voor ons kunnen zijn. Moed om onze hedendaagse werkelijkheid onder ogen te zien. Moed ook om op te staan en te gaan staan voor normen en waarden die werkelijk voor ons, als individu, belangrijk zijn. Moed om een leven te leven zoals het voor ons ieder persoonlijk, als authentiek wezen bedoeld is. En moed om werkelijk te kijken naar wat veranderen moet in onze eigen kleine leefwereld. Want verbeter de wereld begin bij jezelf.  Een bekend gezegde dat ook bij de Kelten hoog in het vaandel stond. We kunnen niet de lasten van de hele planeet op onze schouders nemen. Wat we wel kunnen doen is te kijken wat we kunnen verbeteren in onze persoonlijke levenssfeer. In onze familie- en kennissenkring en in de buurt waarin we leven. Ook dit vinden we terug in het cultuurgoed van de Kelten. Want naast moed, stonden zij ook bekend om hun trots en individualiteit. Ze leefden in kleine groepen en waardeerden ieders afzonderlijke talent en persoonlijkheid tot in de kleine details. Eenieder was gelijk, ongeacht de functie binnen het grotere geheel.  

De Kelten leefden op afgelegen plaatsen in centraal Europa. Het land was moeilijk toegankelijk door de dichte oerbossen, ondoorlaatbare struikgewassen en gevaarlijke roofdieren. Dit zorgde ervoor dat de leefgemeenschap uitzonderlijk hecht was. Immers, om te overleven waren zij niet alleen volledig op elkaar aangewezen, maar ook totaal afhankelijk van hun verbinding met het land.  Een goede oogst betekende immers genoeg eten, een slechte oogst daarentegen honger in de winter. Net als ieder natuurvolk, kende de stam boeren en veehouders, strijders en priesters.  Het stamhoofd was niet de meest belangrijke figuur in de gemeenschap. Dit was de priester oftewel druïde. Alleen een druïde, waarvan de Merlijn de meest bekende is, was volledig ingewijd in de geheimen van Moeder Natuur. Hij kende de blauwdrukken van het leven en kon daarmee betrouwbare voorspellingen doen over de oogst, mogelijke oorlogen en de stemmingen van de Goden. Als magiër en adviseur was hij daarmee machtiger dan de regent van het land zelf. Want meer dan eens, werden zijn voorspellingen bewaarheid… 

Dit rotsvaste geloof in de taal van de natuur boezemde veel ontzag in. Het onderscheidde het Keltische volk van de Saksen en de Romeinse beschaving. De Romeinen vonden de magie van het vrouwelijke aspect ongrijpbaar en daardoor beangstigend. Met hun enorme legers hoopten zij hun macht over het oude Europa uit te breiden door een overrompelende expansiedrift: meer macht voor minder individuen over een steeds groter groeiend Romeins-Europees Rijk. Het grote volk moest daarbij volledig verantwoording afleggen aan de dwingelanden in Rome en deze Romeinse patriarchale levensvisie stond hiermee haaks op dat van de Kelten. De Kelten als volk kenden immers geen centrale macht. Zij hadden daarentegen het respect voor het individu hoog in het vaandel staan. Ieder persoon afzonderlijk was in de gemeenschap van gelijk belang. Een boer was net zo belangrijk als een strijder. Een man volledig gelijkwaardig aan een vrouw. Hiermee komen we bij een eerste belangrijk energetisch aspect dat in onze cultuur grotendeels verloren gegaan is: Een waardering voor polariteit en dualiteit. Een acceptatie dat zowel mannelijke als vrouwelijke energie even noodzakelijk zijn voor de balans van het eeuwige. Een man moet man zijn en een vrouw een vrouw. De Kelten hadden dit volledig begrepen. 

Man en vrouw
Prachtige voorbeelden hiervan kun je namelijk vinden als je gaat kijken naar de rechten en privileges van vrouwen binnen de Keltische stam. Zowel man en vrouw werden als gelijkwaardig beschouwd. Dit betekende niet dat zij beiden dezelfde rollen speelden binnen hun stam, maar dat deze rollen alle twee als even belangrijk werden gezien. De verantwoordelijkheid van de man was om zijn familie bij elkaar te houden, te verdedigen en te voeden. De taak van de vrouw was om diezelfde familie op te voeden en te verzorgen. Het hoofd van een stam was gewoonlijk een man, niet omdat een vrouw niet zou kunnen regeren, maar omdat alleen een man het symbolische Heilige Huwelijk kon aangaan met de Godin van Het Land.  Ook seksuele vrijheid was een groot goed binnen de Keltische gemeenschap. Seks werd niet als zonde gezien, maar als een expressie van de Leven gevende energieën van de Godin. De stammen kenden daarnaast speciale huwelijksregels waarin de persoonlijke eigendommen van vrouwen gewaarborgd werden. Hierdoor bleef de vrouw immer onafhankelijk van de man.  

Een getrouwde vrouw hoorde dan ook niet bij de familie van de man, zij behield daarentegen haar eigen naam en bleef bij haar eigen familie. Ze koos zelf haar echtgenoot, of gaf zelf toestemming aan een huwelijksverzoek. Als ze getrouwd was met een stamhoofd was 1/3 van de oorlogsbuit en 1/3 van gesloten financiële overeenkomsten haar legale recht op de inkomsten. De huwelijksdag was geen groot feest, maar vertegenwoordigde eerder een zakelijk contract met een grote persoonlijke vrijheid voor beide partijen. De man betaalde de vrouw ieder jaar een bepaald bedrag, dit heette gobyr, waarmee hij het alleenrecht kocht om met haar seksueel samen te zijn en aangaf de verwekte kinderen te accepteren als zijn vlees en bloed. Een ander bedrag dat hij haar voor een huwelijk moest betalen heette cowyll, een prijs voor haar maagdelijkheid. Maar, in tegenstelling tot de Romeinse traditie waarin pas na de huwelijksnacht de maagdelijkheid bewezen kon worden door de aanwezigheid van bloedvlekken op de witte lakens, betaalde een Keltische toekomstige echtgenoot dit bedrag voorafgaand aan de eerste huwelijksnacht. Hiermee zie je hoeveel respect de Kelten voor elkaar hadden. Een woord diende niet vergezeld te gaan van fysiek bewijs. Een woord alleen was voldoende en werd volledig op waarde ingeschat. 

Hoe anders is dat in onze moderne maatschappij. We knijpen rustig een oogje toe als het over de waarheid gaat. Tact noemen we dat. En ondanks de sterke feministische onderstroom uit de jaren zestig zijn vrouwen immer nog niet gelijkwaardig aan mannen. Velen van ons denken van wel, maar we zijn niet in onze eigen vrouwelijke kracht gaan staan, we hebben de rol van de man er gewoon bijgenomen. Dit is iets heel anders. Ik geloof daarom dat de Kelten ons met deze levensvisie een wezenlijke fundamentele handreiking kunnen geven: Een vrouw dient de weg terug te vinden naar haar ongetemde innerlijke natuur. Zij is een hoog intuïtief wezen en staat met haar lichaam in direct contact met de krachten van de Godin van het Land. Misschien is dat ook de reden waarom wicca en hekserij de laatste jaren zo’n vlucht heeft genomen.

 Hoe kun je daar nu voor jezelf een richting aan geven? Door in eerste instantie eens op onderzoek te gaan naar de polariteit van de mannelijke en vrouwelijke energievelden. Je kunt hiervoor een tweetal lijsten maken. Een voor mannelijk en een voor vrouwelijk. Schrijf voor jezelf op hoe beide energievormen zich in ons dagelijkse leven manifesteren. Mannelijke energie is bijvoorbeeld activerend, naar buiten gericht, groeiend en gerelateerd aan onze kracht en persoonlijkheid. Vrouwelijke energie daarentegen is samentrekkend, naar binnengericht, meestromend naar de diepte en gerelateerd aan een overgave aan de innerlijke intuïtie. Deze energieën zijn beide nodig voor een goede balans in ons leven. In de lente en zomer bijvoorbeeld is de energie meer mannelijk, naar buiten tredend en in de herfst en winter worden we meer geleid door de verinnerlijking van het vrouwelijke. Samen vormen zij de groeicyclus van een jaar. Het een is niet hetzelfde dan het ander maar heeft elkaar nodig om tot een eenheid te komen. 

Natuur en seizoenen
Als we deze twee basispolariteiten gaan verwerken in een jaarlijkse cyclus in de natuur, dan zien we dat de Kelten ook hier al een prachtig systeem voor hebben gebruikt. Het hele jaar werd opgedeeld in een viertal periodes die ieder een momentopname vormden voor aandachtspunten in de natuurlijke levenscyclus van groei en verval, van zaaien en oogsten, van licht en donker, van mannelijk en vrouwelijk. 

Het Keltische nieuwe jaar startte met het begin van de winter op Samhain op 1 november. In eerste instantie voelt het raar om een nieuwe cyclus te beginnen in de winter en lijkt het meer voor de hand liggend om juist in de lente het nieuwe jaar te vieren. Maar nee, ook hier zie je hoe sterk de band van dit volk met de natuur was: nieuw leven begint niet bij de geboorte, maar bij de bevruchting. Op het moment dat de moederschoot stil en donker is, kan het nieuwe toekomstige leven zich in alle rust voorbereiden op haar uiterlijke levensvatbaarheid. Een foetus groeit 9 maanden in de stilte van de baarmoeder. Een zaadje ontkiemt in diepste duisternis in de aarde. Niet alles zal levensvatbaar zijn, maar, net als in ons dagelijks leven begint een nieuw aspect immer met een vonk die overslaat: de ingeving van een vurig idee.

Het volgende station in de jaarcyclus heet Imbolc. Op deze dag op 1 februari wordt het begin van de lente ingeluid. Dit feest symboliseert het moment waarop de vrucht in de zwangerschap levensvatbaar wordt. Daarna komt Beltane en dit feest kondigt op 1 mei het begin van de zomer en daarmee de geboorte aan. Met Lughnassad op 1 augustus tenslotte, wordt de binnenkomst van de oogst van dat jaar met gigantische maaltijden en spannende sportwedstrijden gevierd. Op dit moment zie je hoe het leven zich in volle glorie aan de buitenwereld presenteert.

Als je dieper naar de achtergronden van deze festiviteiten gaat kijken en de symboliek erachter beziet, dan geven zij ieder afzonderlijk een mooie handreiking om ook nu, in onze moderne wereld, de balans te herstellen tussen je ziel en je natuur. Tussen jij als mens en de aarde als inspirator. In de volgende uitgave neem ik je mee op een avontuurlijke tocht naar de achtergronden van Imbolc. Dit feest is gekoppeld aan het element lucht en geeft onze hoop voor de toekomst aan. Welke talenten kun je in jou ontwikkelen zodat je kunt groeien tot het stralend middelpunt dat je altijd al hebt willen zijn?